Veel van de bestemmingen van Master Liveaboards hebben minstens één of twee wrakken op hun routes. Sommige zijn civiele wrakken zoals veerboten of vrachtschepen. Maar veel zijn wrakken uit de Tweede Wereldoorlog. Maar wat is het verschil tussen een torpedobootjager en een kruiser? Wat is een fregat in vredesnaam? Nou, wij zijn er om je te helpen. Lees verder en leer het abc van de oorlogsschipterminologie.
Wat is een oorlogsschip?
Sinds de bouw van de eerste houten schepen is het beheersen van de oceanen en zeeën cruciaal geweest voor de ontwikkeling van een land. Marines hebben veel naties in staat gesteld om snelle handelsroutes tussen verre en wijde gebieden te vestigen. Onder de Europese landen was Spanje de eerste zeemacht, daarna het Verenigd Koninkrijk.
Aan het begin van de Tweede Wereldoorlog domineerde Engeland de wateren van de Atlantische Oceaan en de Noordzee. Dit maakte uitstekende handels- en bevoorradingsroutes met de Verenigde Staten mogelijk. Duitsland besloot echter de maritieme suprematie van het VK uit te dagen. Zo begon een maritieme wapenwedloop om de grootste en krachtigste schepen te ontwikkelen. Noodgedwongen traden ook de VS en Japan tot deze competitie toe.
Tegen het midden van de 20e eeuw waren slagschepen en vliegdekschepen de trots van elke armada. Daarnaast hadden de grote maritieme mogendheden torpedobootjagers voor de aanval op kustzones en de zeeoorlog.
Bn feite zijn "oorlogsschepen" zijn schepens die voornamelijk gebouwd zijn voor de zeeoorlog. Ontworpen om schade van een aanval te weerstaan, zijn ze meestal snel en gemakkelijk te manoeuvreren. Ook dragen ze doorgaans alleen wapens, munitie en voorraden voor de bemanning.
Als wrakduikers is het altijd nuttig om het type scheepswrak dat we duiken en het doel ervan tijdens een oorlog te begrijpen. Hieronder staan enkele van de belangrijkste categorieën oorlogsschepen.
Vliegdekschepen
Uitgerust met een vluchtdek over de volledige lengte zijn vliegdekschepen, zoals de naam al aangeeft, marineschepen met het vermogen om vliegtuigen te laten opstijgen en landen. Het zijn cruciale militaire middelen omdat ze marines in staat stellen luchtmacht te projecteren zonder dat een landbasis nodig is.
Sinds hun ontstaan aan het begin van de 20e eeuw hebben vliegdekschepen zich ontwikkeld rond het type vliegtuig dat ze kunnen vervoeren. Van houten schepen die ballonnen inzetten tot kernaangedreven oorlogsschepen die aanvalsvliegtuigen, gevechtsvliegtuigen en ook helikopters en meer vervoeren.
Uiteraard is de lengte van een vluchtdek altijd beperkt op een schip. Om hieraan tegemoet te komen, wordt de luchtsnelheid over het dek verhoogd door het schip in de wind te draaien. Stoomkatapulten, gelijk met het vliegdek, helpen ook bij het lanceren van vliegtuigen. Voor de landing hangen intrekbare haken aan vliegtuigen en grijpen dwarskabels op het dek, waardoor ze snel tot stilstand worden afgeremd.
Er zijn maar heel weinig beduikbare vliegdekschipwrakken ter wereld. USS Saratoga, in Bikini-atol, wordt algemeen beschouwd als het beste.
Slagschepen
Veel mensen denken dat 'slagschepen' in de oorlogsschipterminologie gewoon alle oorlogsschepen zijn. Toch zijn het alleen de grootste en zwaarst bewapende van alle oorlogsschepen.
De eerste echte oorlogsschepen, of 'man-of-war' zoals ze werden genoemd, verschenen in de 16e eeuw. Deze ontwikkelden zich vanaf de 19e eeuw tot gepantserde oorlogsschepen. Ten slotte waren de machtige dreadnoughts in de 20e eeuw de grootste verschijningsvorm.
Slagschepen waren een symbool van maritieme dominantie. Tientallen jaren lang waren ze een belangrijke factor in zowel diplomatie als militaire strategie. Hun waarde werd echter in twijfel getrokken toen torpedo's, zeemijnen en geleide raketten zwakke punten blootlegden in WOII. Dit leidde ertoe dat slagschepen werden vervangen door vliegdekschepen als de belangrijkste hoofdschepen van de marine
Kruisers
Kruisers zijn oorlogsschepen met meerdere rollen. De belangrijkste is om over de wereld te varen en de vlag te tonen. Zij vertegenwoordigen de overweldigende kracht die ver van huis kan worden ingezet. Het zijn schepen die zelfstandig kunnen opereren, om de vijandelijke handel te onderscheppen en de gevechtslinie te beschermen tegen vijandelijke verkenningskruisers.
Vanwege de verschillende rollen van kruisers zijn er diverse onderscheiden types:
- Beschermde kruisers hadden een gepantserd dek. Dit beschermde vitale machineonderdelen tegen ontploffende granaten van bovenaf
- Gepantserde kruisers hadden over een groot deel van de romp een gordelpantser van dik ijzer of staal. Dit beschermde het schip tegen direct granaatvuur
- Lichte kruisers zijn vooral verkenningskruisers, bedoeld om ver voor de gevechtslinie te opereren. Hun belangrijkste taak is het lokaliseren van de vijand en het rapporteren van diens positie. Ze patrouilleren ook op handelsroutes tegen kapers.
Tijdens WOII werden kruisers groter en werden ze daarom als hoofdschepen van de vloot beschouwd. Toen echte slagschepen in onbruik raakten, werden kruisers de grootste en krachtigste oorlogsschepen, na de vliegdekschepen.
Torpedobootjagers
Torpedobootjagers zijn snelle oorlogsschepen met een groot uithoudingsvermogen, gebouwd om grotere schepen te escorteren. Hun taak is om deze grotere schepen te beschermen tegen kleine, krachtige aanvallers met een korte dracht, zoals torpedoboten en onderzeeërs.
Tegenwoordig zijn ze de grootste oppervlaktegevechtsschepen in gebruik bij de meeste marines. In de 19e eeuw werden ze als 'lichte' schepen beschouwd, met weinig uithoudingsvermogen voor zelfstandige oceaanoperaties.
Fregatten
De primaire taak van een fregat is om deel te nemen aan marine- en onderzeebootbestrijdingsmissies. Vaak hebben ze systemen waarmee ze als ondersteuningsschepen bij andere missies kunnen optreden. In tegenstelling tot alle eerder genoemde scheepstypes maakt hun naam niet duidelijk wat ze doen. Oorlogsschipterminologie binnen oorlogsschipterminologie, om het zo maar te zeggen.
De term fregat was al in gebruik vóór de stoomvaart en de stalen gepantserde schepen van de tweede helft van de 19e eeuw. In de 18e eeuw was een fregat een lichter zeilschip dan de linieschepen. De missie van fregatten was patrouilleren en escorteren, met minstens 28 kanonnen aan boord. Deze hoofdbewapening stond op één enkel dek, terwijl grotere oorlogsschepen twee of meer doorlopende dekken met kanonbatterijen hadden.
De term 'fregat' raakte in het laatste derde deel van de 19e eeuw in onbruik. Maar in de Tweede Wereldoorlog kwam hij weer in gebruik met de introductie van schepen die te klein waren om als torpedobootjager te worden geclassificeerd. Dit kwam vooral doordat torpedobootjagers groter werden en meer rollen op zich namen. In dit tijdperk bestond de belangrijkste taak van fregatten uit het bestrijden van onderzeeërs.
Onderzeeërs
Onderzeeërs werden al in de 17e eeuw voor het eerst ontworpen en zijn bemande schepen die zelfstandig onder water kunnen opereren. Ze bestonden al in verschillende vormen, maar werden voor het eerst op grote schaal ingezet tijdens de Eerste Wereldoorlog.
Hun belangrijkste militaire taak is altijd het aanvallen van vijandelijke schepen, onderzeeërs en gebieden geweest. Daarnaast zorgden ze vaak voor de bescherming van vliegdekschepen, zetten ze geheime troepen achter vijandelijke linies af en doorbraken ze blokkades. Met de jaren zijn onderzeeërs met ballistische raketten een vast onderdeel geworden van elke nucleaire aanvalsmacht.
De meeste grote onderzeeërs bestaan uit een cilindrisch lichaam met halfronde uiteinden. De 'commandotoren' bevindt zich meestal richting het midden en huisvest communicatie- en detectieapparatuur, evenals periscopen.
Onderzeeërs variëren in grootte van kleine autonome exemplaren en vaartuigen voor één of twee personen die een paar uur opereren, tot schepen die wel zes maanden onder water kunnen blijven.
Fris je kennis van oorlogsschip-terminologie op
Maak de ultieme reis om je kennis van oorlogsschip-terminologie optimaal te benutten. Je kunt de meeste bovengenoemde soorten oorlogsschepen verkennen in Truk Lagoon en Bikini-atol bij Master Liveaboards.
Headerafbeelding uit de Vintage-collectie van David Giacomini
Over de auteur
