Een kleine zwembeweging voor een hamerhaai, maar een grote sprong voor marien onderzoek.
Voor het eerst ooit hebben wetenschappers ontdekt waar hamerhaaien naartoe gaan. Ze hebben, bijna in realtime, details gedocumenteerd van de migratie van een ernstig bedreigde, zwangere geschulpte hamerhaai (Sphyrna lewini).
De haai reisde van de Galapagoseilanden in Ecuador naar Isla del Coco in Costa Rica. De afstand bedroeg ruim 700 km, een reis die 14 dagen duurde.
We weten heel weinig over de migratie van welke haaiensoort dan ook. Dat geldt verrassend genoeg ook voor een haai die zich verzamelt in scholen van ruim honderd individuen. De geschulpte hamerhaai (Sphyrna lewini) is een soort die vooral leeft in warme, gematigde en tropische kustwateren.
Het meest herkenbare kenmerk van deze haaien is natuurlijk de 'hamer' op de kop. De ogen en neus van de haai bevinden zich aan de uiteinden van deze uitsteeksels.
Tot op heden is er nog maar weinig bekend over de migratiepatronen van de geschulpte hamerhaai. We kennen zelfs grotendeels hun algemene bewegingen niet. Een individu genaamd Cassiopeia helpt echter om de leemtes op te vullen.
Cassiopeia is een 2,5 m lange vrouwelijke geschulpte hamerhaai. Het team voorzag haar in februari 2021 van een satellietzender bij Darwin Island. De verzamelde gegevens lieten zien dat Cassiopeia Darwin verliet en ongeveer 10 dagen naar het noorden reisde.
Vervolgens sloeg ze af naar het oosten en bereikte uiteindelijk de wateren van Isla del Coco. Tijdens haar reis van 14 dagen legde Cassiopeia zo'n 700 km (390 zeemijl) af. Dat betekende dat ze ongeveer 50 km per dag aflegde (28 zeemijl).
Waarom voorzagen wetenschappers Cassiopeia van een zender?
Het onderzoek maakt deel uit van het haaienecologieproject van de Charles Darwin Foundation, de Directoraat Nationaal Park Galapagos van het Ministerie van Milieu en Water, het Save Our Seas Foundation Shark Research Center, en de Guy Harvey Research Institute van de Nova Southeastern University (VS).
Tot nu toe heeft het project 13 gesleepte satellietzenders weten te plaatsen en het bevindt zich in het tweede onderzoeksjaar. Het idee is om de trekroutes van zwangere hamerhaaien in kaart te brengen.
Het team hoopt de levenscyclus van een hamerhaai te begrijpen vanaf hun kraamkamers. Deze liggen doorgaans in mangrovebaaien langs de continentale kusten van Midden- en Zuid-Amerika.
Hoe kun je dit beter doen dan door de trekbewegingen en populatiegenetica te bestuderen van 's werelds beroemdste en grootste samenscholing van geschulpte hamerhaaien.
We komen regelmatig zwangere hamerhaaien tegen op de Galapagoseilanden. Dit gebeurt vooral tijdens de eerste maanden van elk jaar.
′′Deze zwangere vrouwtjes zijn de belangrijkste groep die we moeten beschermen. Ze proberen de vaak illegale en ongereguleerde visserij te ontwijken tussen Galapagos en hun geboorteplaatsen op het vasteland “. Aldus professor Mahmood Shivji, directeur van het Guy Harvey Research Institute en het Shark Research Center van de Save Our Seas Foundation aan de Nova Southeastern University.
Wat weten we over de trek van hamerhaaien en waar ze naartoe gaan?
Eerdere gegevens over de bewegingen van geschulpte hamerhaaien zijn verzameld. Dat gebeurde echter met passieve akoestische zenders, die veel minder nauwkeurig zijn en geen precieze routes geven. Het gebruik van gesleepte satellietzenders heeft onderzoekers in staat gesteld de exacte route en timing van deze bekende trek te documenteren. Een primeur!
Zelfs deze beperkte informatie over slechts één aspect van het leven en de leefgebieden van haaien heeft al de deur geopend naar een stroom aan verdere vragen die beantwoord moeten worden. Tot die tijd is het hele onderzoeksteam het erover eens dat het begrijpen van de trekpatronen een grote stap zou zijn voor het behoud van de soort. Iets wat op dit moment absoluut cruciaal is.
Volgens de laatste schattingen is de populatie van deze unieke dieren wereldwijd in de afgelopen 50 jaar met 70% afgenomen. De Rode Lijst van de IUCN heeft hamerhaaien (zowel geschulpte als grote) in 2019 toegevoegd. Beide soorten worden nu geclassificeerd als “Ernstig bedreigd”. De IUCN beveelt onmiddellijke actie aan. Meer onderzoek is nodig om hun trends te begrijpen.
Wat zeggen de experts?
“Een beter begrip van de jaarlijkse voortplantingstrek van zwangere hamerhaaien is cruciaal om een dringend noodzakelijke regionale beschermingsaanpak te onderbouwen, gericht op het terugdraaien van de aanhoudende populatieafname in het tropische oostelijke deel van de Stille Oceaan” zegt dr. Pelayo Salinas de León, Senior Marine Scientist bij de Charles Darwin Foundation en Save Our Seas Foundation Conservation Fellow.
“De reis van Cassiopeia is nog niet voorbij: vanaf Isla del Coco moet ze nog zo'n 700 km afleggen om de continentale kust te bereiken, waar ze haar jongen zal baren in mangrovebaaien. Stel je voor: 9 maanden zwanger, 20-30 jongen dragen en meer dan 1500 km moeten zwemmen, onderweg duizenden vishaken en netten ontwijkend... en dan weer terug zwemmen! Als we de scalloped hamerhaai van uitsterven willen redden, moeten we deze superheldenmoeders echt beschermen tijdens hun trektocht door de regio” voegt Salinas-de-León toe.
Marcelo Mata, minister van Milieu en Water, zegt dat ′′Vanuit deze staatsportefeuille zullen we dit soort acties, die wetenschappelijk onderzoek stimuleren, altijd steunen, ten behoeve van onze biodiversiteit in het hele Ecuadoraanse grondgebied“.
Voor Danny Rueda, directeur van het Galapagos National Park, ′′zijn de bijdragen van dit onderzoek van cruciaal belang om de invoering te stimuleren van regionaal beleid dat deze routes beschermt, die fungeren als mariene corridors voor soorten die als ernstig bedreigd worden beschouwd, zoals hamerhaaien “.
Over de auteur
