Heb je je ooit afgevraagd waarom duiken je aantrekt? Men zegt dat duiken ons herinnert aan de tijd toen we in de baarmoeder zaten. Maar zoals met alles zijn er veel mogelijke verklaringen. We presenteren je een alternatieve theorie: de maritieme verbeelding
De fantasie over de onderwaterwereld is altijd aanwezig. Van jongs af aan zie je het terug in boeken en films. Voor jongeren lijkt de onderwaterwereld mysterieus en gevaarlijk, maar tegelijkertijd (en misschien juist daarom?) ook erg verleidelijk. Deze verleidelijke kracht van de zee is sterk. Is het het onbekende? Of misschien de dreiging van een donkere, stille wereld?
Literatuur
De menselijke fascinatie voor, en de mythologie rond de onderwaterwereld is al terug te vinden in het oude Griekenland. Vooral in de literatuur, in verhalen en poëzie.
Een van de eerste voorbeelden is te zien in de twaalf werken van Hercules. Hercules moest de Hydra van Lerna doden, een waterslang met meerdere koppen en het lichaam van een hond. Een ander vroeg voorbeeld is Scylla, het zeemonster, in Homerus' Odyssee.
In de renaissance (14e-17e eeuw), het tijdperk van de ontdekkingen, was er nog steeds heel weinig bekend over de onderwaterwereld. Op kaarten tekenden cartografen zeemonsters om lege plekken op te sieren. Dat was niet alleen om de ruimte op te vullen, maar ook omdat ze nog steeds in hun bestaan geloofden. In dit verband moeten we ook de verschillende afbeeldingen van zeemeerminnen noemen: als vrouw-vogel of als vrouw-vis. Welke vorm ze ook hadden, ze trokken zeelieden altijd aan met hun schoonheid, betoverden hen met hun melodieuze liederen en doodden hen vervolgens... om ze op te eten.
De maritieme verbeelding zette zich voort tot in de 19e eeuw. Aan de ene kant van de Atlantische Oceaan had je “Moby Dick” van de Amerikaanse schrijver Herman Melville en aan de andere kant “Twintigduizend mijlen onder zee” van Jules Verne in Frankrijk. Stadslegenden over allerlei zeemonsters bleven bestaan, zoals het monster van Loch Ness en reusachtige octopussen of inktvissen die boten verslonden.
De verbeelding van de zee verandert
Er zijn minstens 46 auteurs in de westerse literatuur die verhalen hebben geschreven vol wezens, het ene al vreemder dan het andere, rechtstreeks uit de collectieve verbeelding. Deze inspiraties weerspiegelen alle schoonheid, mysterie en wreedheid van de zee, en ook de fascinatie die de zee altijd op de menselijke geest heeft uitgeoefend.
Pas in de tweede helft van de 20e eeuw begonnen we de diepzee echt te verkennen. Sindsdien zijn de verbeelde wezens beetje bij beetje verdwenen en hebben ze plaatsgemaakt voor erkende wetenschappelijke soorten. Door de grenzen van het onbekende te verleggen, moest de menselijke verbeelding harder werken en verder reizen om haar monsters te vinden. Meestal was dat richting de ruimte.
Stripverhalen en tekenfilms
In sommige landen is het stripverhaal ook een cultureel medium dat veel heeft ontleend aan de onderwaterwereld. Bijvoorbeeld in “Kuifje en de schat van Scharlaken Rackham” (1944) beeldde Hergé het onderwaterlandschap af met algen, vissen, kwallen en zelfs een scheepswrak. Hij gaf het onderwaterlandschap ook op een relatief realistische manier weer. Dat kan niet gezegd worden van Walt Disney’s “De kleine zeemeermin” en Pixar’s “Nemo”. Beide films veranderden de mariene verbeelding volledig en lieten een veel vriendelijkere wereld zien.
De mariene verbeelding wordt werkelijkheid in documentaires
In het midden van de twintigste eeuw werd de onderwaterwereld voor het eerst zichtbaar voor een breed publiek met de documentaire: “The Silent World”. In 1956 liet Jacques Cousteau ons kennismaken met de realiteit van onderwaterlandschappen en de wezens die er leefden. Hij toonde en verklaarde de onderwaterwereld en haar wezens aan de wereld en sprak tegelijkertijd nog steeds de menselijke verbeelding aan. Dit gebeurde door het ensceneren van diergedrag en zijn hypnotiserende vertelling.
Naarmate de tijd verstreek, heeft dit geleid tot high-definition en zelfs IMAX-documentaires zoals Blue Planet.
Dus, wat denk je? Als je niet was opgegroeid met deze prachtige (sociale) mariene verbeelding, denk je dan dat je was gaan duiken? En als dat niet de reden is, wat heeft je dan doen beginnen met duiken?
Terwijl je erover nadenkt … waarom begin je niet met het organiseren van je volgende liveaboard-duikreis met Master Liveaboards? Elk van onze duikbestemmingen voedt je mariene verbeelding: met kleurrijke koraaltuinen, mysterieuze wrakken en een spannend onderwaterleven.
