De Rode Zee kan voor schepen erg verraderlijk zijn, dus het is geen verrassing dat hij vol wrakken ligt. Er zijn tal van iconische duiken om te bekijken, maar in dit artikel verkennen we een van de bekendste: het SS Carnatic -wrak.
De geschiedenis van de SS Carnatic
Voordat het Suezkanaal bestond, hoe reisde je dan van het Verenigd Koninkrijk naar India? Je kon de lange weg rond Afrika nemen, maar er was een snellere en veel zuinigere route voor de nieuwe stoomschepen van die tijd. Stoomschepen waren een noviteit aan het eind van de 19e eeuw en de technologie van toen liet de boten niet toe om rond Kaap de Goede Hoop te varen.
Dus moest je je een weg banen naar Suez (en 'alleen' het Kanaal, het hele Europese continent en de Middellandse Zee oversteken, gevolgd door een kamelenrit van Port Said of Alexandrië naar Suez!) en aan boord gaan van een van de schepen die de lijn Suez-Bombay voeren.
De SS Carnatic was een van deze passagiers-, post- en kleine vrachtschepen die werden geëxploiteerd door de P&O Company (Peninsular and Oriental Steam Navigation Company). Ze voer de routes Bombay-Suez, heen en terug.
De geboorte van de SS Carnatic
Ze begon haar leven op de Isle of Dogs in Londen en werd in 1862 te water gelaten. Interessant genoeg was ze een van de eerste Britse stoomschepen met een compoundmachine. Dit 'nieuwe' type technologie betekende dat je veel minder steenkool verbruikte, waardoor reizen goedkoper werd. Het was echt ongebruikelijk in de tijd dat ze werd gebouwd - je kunt haar als een technische innovatie beschouwen!
P&O had een vloot stoomschepen met compoundmachine die deze routes voeren (en verder naar China) en noemde ze allemaal naar steden of regio's in India. De andere waren de Poonah (1863), de Golconda (1863) en de Baronda (1864). Carnatic is eigenlijk een koloniale naam voor een regio in Zuid-India.
Hoe werd de Carnatic een wrak?
P&O gebruikte de SS Carnatic om de route Suez-Bombay te onderhouden tot haar ondergang in 1869 op 14e september. De ironie wil dat het slechts enkele maanden voor de opening van het Suezkanaal was.
Op haar laatste noodlottige reis had ze 34 passagiers en 176 bemanningsleden aan boord, evenals een lading katoenbalen, koperen platen, wijn, Royal Mail en £40.000 aan goud (ruim meer dan £1.000.000 naar hedendaagse maatstaven!). Het goud was bestemd voor de Indian Mint.
Ze verliet Suez op 12e september 1869 om 10:00 uur. Kapitein Jones loodste het schip persoonlijk door de lange, smalle doorgangen van de gevaarlijke Golf van Suez en bleef op de brug om persoonlijk op elk detail van een veilige navigatie van zijn schip te letten. Omdat kapitein Jones geen vertrouwend karakter had, bleef hij tot ver na middernacht op de brug en dronk een enorme hoeveelheid koffie.
De nacht was helder, met een lichte meewind, en alle herkenningspunten/landtongen en navigatielichten waren duidelijk zichtbaar. Belangrijker nog, de landtongen en eilanden waartussen de SS Carnatic haar koers uitzette, waren allemaal zichtbaar. Om 1 uur 's nachts zag de tweede stuurman Shadwan Island - recht vooruit. De kapitein wijzigde de koers iets, maar 18 minuten later zagen ze brekers boven een rif. Ze probeerden de koers van het schip te corrigeren, maar het was te laat en de SS Carnatic liep op het Shaab Abu Nuhas-rif.
Boven op een rif
Het schip zonk niet en kapitein Jones was, na alles grondig te hebben gecontroleerd, tevreden dat de pompen het binnenstromende water aankonden. Hij besloot om alle bemanning, passagiers en lading aan boord te houden.
Bij het aanbreken van de dag beoordeelde kapitein Jones de schade opnieuw en gaf hij de bemanning opdracht om een deel van de katoenbalen overboord te gooien om het schip lichter te maken en het binnendringende water tegen te gaan. Hij hoopte haar met het tij weer vlot te krijgen. Kapitein Jones raakte niet in paniek. Hij wist dat er nog een P&O-schip, de SS Sumatra, op weg was naar Suez. Hij verwachtte ze elk moment en hoopte diezelfde dag nog gered te worden. Sommige passagiers vroegen om op Shedwan Island aan land te mogen gaan, maar kapitein Jones weigerde het verzoek.
De hele dag bleven ze uitkijken naar de SS Sumatra, maar het schip verscheen niet. Toen de nacht viel, vroegen sommige passagiers opnieuw om van boord te mogen, maar kapitein Jones weigerde opnieuw. Het leven aan boord ging gewoon door en officieren en passagiers kleedden zich voor het diner (dat naar verluidt weelderig was!)
Helaas bereikte het water in de nacht van de 13e op de 14e, om 2 uur 's nachts, de ketels. Ze zaten zonder stroom en zonder licht. Opnieuw vroegen passagiers om van boord te gaan terwijl de paniek begon toe te nemen. Opnieuw weigerde kapitein Jones, onder het voorwendsel dat de SS Sumatra er spoedig zou zijn.
Bij het aanbreken van de dag, op de 14e, verslechterde het weer en stroomde het water sneller naar binnen, waardoor het schip volliep. Kapitein Jones besefte eindelijk dat de SS Carnatic verloren was en gaf het bevel het schip te verlaten.
Illustratie gepubliceerd in The Illustrated London News, 16 oktober 1869.
Het schip verlaten
Pas om 11 uur 's ochtends stond hij de eerste passagiers toe om van boord te gaan. Tragisch genoeg was het voor sommigen te laat. Volgens de traditie van vrouwen en kinderen eerst hadden de drie dames en het ene kind aan boord net plaatsgenomen in een van de reddingsboten toen de Carnatic plotseling doormidden brak.
Met de achtersteven gebroken zonk het achterschip snel en nam 5 passagiers en 26 bemanningsleden met zich mee. In een oogwenk, veel lichter geworden, viel het voorschip op zijn bakboordzijde en begon ook van het rif af te glijden. De reddingsboten bleven een tijdje om te verzamelen wat ze konden, waaronder overlevenden. Na naar het nabijgelegen eiland Shedwan te zijn geroeid bereikten ze eindelijk het droge land, net toen de zon onderging.
Gelukkig waren er verschillende overboord gegooide balen katoen op het eiland aangespoeld. Omdat ze zo strak verpakt waren, waren ze vanbinnen nog heel droog. De overlevenden konden ze gebruiken om warm te blijven, en er was er zoveel van dat ze er een signaalvuur mee ontstaken voor passerende schepen.
Uiteindelijk, de volgende dag, kregen ze de Sumatra in zicht en die reageerde snel op de enige afgevuurde seinraket. De Sumatra redde de overlevenden en bracht ze terug naar Suez.
Bij zijn terugkeer in Suez werd kapitein Jones teruggeroepen naar Engeland om voor een officiële onderzoekscommissie te verschijnen. De onderzoekscommissie bestempelde hem als "een bekwaam en ervaren officier". De commissie voegde er echter aan toe dat "het lijkt erop dat alle omstandigheden wat betreft schip, weer en licht aanwezig waren om een veilige reis te waarborgen en dat er alleen behoorlijke zorg nodig was. Dit is niet gebeurd, en vandaar de ramp." Hoewel Jones' kapiteinsbrevet slechts negen maanden werd geschorst, keerde hij nooit meer terug naar zee.
De berging
Zoals je je kunt voorstellen, was Lloyd's niet erg blij toen het van het incident hoorde. Goud ter waarde van 1.000.000 GBP (in de waarde van vandaag) was nogal catastrofaal voor de verzekeringsmaatschappij. Twee weken later zetten ze een expeditie op om het goud uit het wrak van de SS Carnatic te bergen. Vergeet niet, dit is 1869, en ze organiseren een onderwaterberging - een geweldige prestatie voor die tijd!
De verslagen tonen aan dat ze al het goud hebben teruggehaald, maar volgens de legende bevat het wrak nog steeds goud. We beloven je: we zoeken al jaren en tot nu toe zonder succes.
Illustratie gepubliceerd in The Illustrated London News, 27 november 1869.
Wetenswaardigheden
In de roman van Jules Verne, De reis om de wereld in tachtig dagen, is Phileas Fogg van plan om met een stoomschip genaamd Carnatic van Hongkong naar Yokohama te reizen, maar hij mist het. Zijn knecht Passepartout haalt het schip echter wel.
Vandaag: duik het wrak van de Carnatic
Het wrak werd in 1984 officieel herontdekt en is een van de wrakken die je gewoon moet duiken als je de Rode Zee bezoekt. Het zonk bij Shaab Abu Nuhas (Arabisch: Shaab = rif - Abu = vader - Nuhas = koper), een rif dat gevaarlijk dicht bij de in- en uitvaartroutes van het Suezkanaal ligt en de thuisbasis is van minstens 7 wrakken! Je kunt meer lezen over Abu Nuhas en de wrakken daar in ons Abu Nuhas-artikel. Normaal gesproken meren we af in de beschutte lagune en gebruiken we de tenders om je recht boven het wrak af te zetten.
Het wrak van de SS Carnatic ligt tegen het rif op de zandbodem op haar bakboordzijde tussen 26 en 22 m.
Tijdens je duik verken je de drie kenmerkende delen: het achterschip (intact), het middengedeelte (het zwaarst beschadigde deel) en het voorschip (ook intact).
De duik
We beginnen meestal bij het achtergedeelte van het wrak van de SS Carnatic omdat dit het diepere deel is. Als je daar aankomt, mis dan niet de indrukwekkende schroef en het roer die dit schip had!
We raden ook aan om wat afstand van het wrak te nemen om een volledig beeld te krijgen van het indrukwekkende achterschip. Dit is een fraai gevormde achtersteven met een enkele rij van zeven vierkante ramen die naar achteren wijzen. Het doet meteen denken aan de galjoenen uit Nelsons tijd. Het wrak is, zoals we al zeiden, ook een indrukwekkend voorbeeld van scheepsbouwkunst. Het was een tijd waarin traditionele schepen werden aangepast voor stalen constructie en er zijn maar heel weinig schepen ter wereld over die dit tijdperk laten zien. Zorg ervoor dat je het gigantische roer niet mist, en het ene element dat zeker nooit deel uitmaakte van dat eerdere tijdperk: een grote driebladige schroef.
Als je eromheen zwemt, kun je het achtergedeelte verkennen. De houten structuur is natuurlijk weggerot, maar de draagbalken zijn er nog en je kunt eenvoudig het wrak binnengaan, want er is volop licht. Het wrak is, zoals je inmiddels wel geraden hebt, enorm fotogeniek!
Na het verkennen van het achterschip kun je een kijkje nemen bij de resten van het middengedeelte en zie je nog de enorme ketels uit de machinekamer, evenals de masten die de diepte in reiken en op de zeebodem liggen.
Wijn in plaats van goud
Je kunt je duik dan afsluiten bij het voorschip. Ook hier zijn de dekken weggerot, waardoor je naar binnen kunt, en op de zeebodem vind je resten van glazen flessen. Deze flessen gaven het wrak van de Carnatic de bijnaam 'het wijnwrak'. Toen de wrakken in de Rode Zee voor het eerst werden herontdekt, kende bijna niemand hun echte namen en dus gaven lokale duikers ze bijnamen.
Je kunt je duik helemaal vooraan bij de boeg afsluiten, waar de grote koperen ring zit die ooit de boegspriet vasthield. Deze ligt net achter de gebogen metalen boegsprietsteun - waaronder ooit het boegbeeld zat. Van voren gezien komen de fraaie, gestroomlijnde lijnen van de SS Carnaticgoed tot hun recht - zelfs vandaag.
Vergeet niet je duik ondieper af te sluiten met een blik van bovenaf, en mis de iconische davits van de reddingsboten en de ongewone vierkante patrijspoorten niet.
Onderwaterleven op het wrak van de Carnatic
Omdat het wrak al een tijd onder water ligt, is het een rif geworden. Je ziet volop zacht en hard koraal en veel bekende rifvissen. Zeebaarzen en koraalduivels lijken het als thuis te beschouwen! Maar je ziet er ook soorten als krokodilvissen, murenes, glasvissen en soms zelfs macroleven zoals zeenaaktslakken.
Tot slot
De SS Carnatic wrak is misschien niet de spannendste wrakduik die je ooit zult maken, maar ze is een van de weinige voorbeelden ter wereld van een schip uit haar tijd dat onder water te vinden is - en alleen daarom al is ze een bezoek meer dan waard. De geschiedenis van de Carnatic is fascinerend en door haar tijd onder water is ze nu ook een rif! Denk even aan degenen die bij de ondergang het leven verloren en verzamel geen souvenirs.
Ga met ons mee naar de Rode Zee en grijp je kans om het wrak van de SS Carnatic te duiken, en nog veel meer. Neem contact op met ons team of, nog beter, boek nu meteen online.
Over de auteur
