Je komt boven na een geweldige duik waarbij je een vis hebt gezien die je nog nooit eerder had gezien; wat is dit voor vis? Natuurlijk had je je camera niet bij je, dus het enige wat je hebt is je geheugen. Je probeert hem te beschrijven. Maar behalve “visachtig” en “grijs-zilverkleurig” vind je gewoon niet de juiste woorden om hem te beschrijven! Dus de dagen erna zoek je als een bezetene in de visgidsen zonder hem ooit te vinden.
Komt dit verhaal je bekend voor? We hebben het allemaal meegemaakt en we weten allemaal hoe frustrerend dit kan zijn! Hoewel het voor ons en onze bemanning onmogelijk is om de namen van elke vis op aarde te kennen, kunnen we je zeker helpen om jouw mysterieuze wezen te vinden - dus help ons jou te helpen!
De volgende keer dat je een vis spot waar je meer over wilt weten, probeer dan de volgende punten te onthouden, want die zullen de zoektocht naar "jouw" vis zeker verkleinen. Op zijn minst is het voor je gids nuttiger dan "het had zo'n visvorm, weet je?".
Locatie, locatie, locatie
De plek en locatie waar je “die” vis zag, helpen zeker bij het identificeren. Sommige vissen zijn pelagisch en zijn alleen in het blauw te zien. Een voorbeeld zijn de koraalbaarzen (fuseliers). Andere zijn meer het honkvaste type en houden ervan dicht bij hun stukje koraal of anemoon te blijven, zoals onze geliefde clownvis. Ten slotte zijn sommige benthisch en hoewel ze rondbewegen, blijven ze meestal dicht bij de bodem – zoals een zeebarbeel die met zijn “snor” de zeebodem aftast.
Zoals ze in de vastgoedwereld zeggen: locatie, locatie, locatie! Dit is essentieel bij het identificeren van vissen en zorgt ervoor dat je bepaalde visfamilies veilig kunt uitsluiten.
Alleen of in een groep?
Vervolgens kun je je zoektocht verfijnen door je te herinneren of 'die' vis alleen was of niet. Vissen hebben een heel vast groepsgedrag. Het is bijvoorbeeld uiterst zeldzaam om een snapper alleen te zien; die zitten meestal in groepen. Een Napoleonvis daarentegen is doorgaans een solitair individu. Door mentaal te noteren of een vis alleen was of niet, help je opnieuw om een aantal visfamilies uit te sluiten en de opties te beperken.
Tekeningen en kleuren
Je zou denken dat het benoemen van de kleur het makkelijk maakt om te weten wat voor vis het was. Laten we je een geheim verklappen: dat is niet zo! Vaak veranderen vissen van kleur gedurende hun leven, of door de voortplanting, of omdat ze het vermogen hebben om snel van kleur te veranderen om op te gaan in hun omgeving (zoals zeenaalden). Een tandbaars doorloopt verschillende kleuren afhankelijk van hoe oud hij is, en papegaaivissen bijvoorbeeld veranderen van kleur tijdens het paarseizoen. Of ze nu langzaam of snel van kleur veranderen, het helpt echt niet altijd om een vis te identificeren - ook al is het vaak de eerste beschrijving die we zouden gebruiken.
Wat wel heel belangrijk is om op te merken, zijn de tekeningen. Een beetje zoals een tatoeage bij een mens helpen tekeningen enorm bij het identificeren van een vis! Tekeningen zijn doorgaans veel betrouwbaarder dan kleuren en hier zijn de opties qua tekeningen die ons helpen jou te helpen.
As with colours, size is not always very helpful. Fishes grow – the same as a human. If aliens were landing in a nursery and reporting that the species they observed is about 90cm, it would not be representative of our species.
Gedrag
Het gedrag van die vis die je hebt gespot, kan ook enorm helpen om erachter te komen wat het is! Zwom hij grillig rond? "Zat" hij op een stuk koraal? Is hij verlegen en verstopt hij zich? Al deze gedragingen kunnen kenmerkend zijn voor een visfamilie. Je zult geen grondel rond zien zwemmen en zien spelen met een duiker, maar hij zit 100% zeker verstopt in zijn holletje!
Vorm
Zoals we hierboven zagen, helpen kleuren en afmetingen niet altijd, maar vorm is een heel goede aanwijzing om jouw vis te identificeren. Dat kan de vorm van het lichaam zijn, de vorm van de staart, de vorm van de bek en/of de vorm van de vinnen. Al deze details helpen om jouw visfamilie te verkleinen.
Lichaamsvorm
Dit is een van de makkelijkste methoden om echt vast te stellen welke vis je ziet. Sommige vissen zijn lang (zoals een barracuda), terwijl andere rond zijn (zoals een kogelvis). In dit diagram vind je de 6 meest voorkomende lichaamsvormen van vissen:
En het volgende diagram toont de algemene vormen van veel voorkomende tropische vissen.
Vorm van de bek
Vreemd genoeg kan de bek van een vis soms het detail zijn dat het mysterie oplost. Hier zijn details waar je op moet letten:
- Hoe dik of dun zijn de lippen?
- Waar zit de bek: bovenaan, onderaan of recht naar voren?
- Zijn de onder- en bovenlip gelijk? Of is er één groter?
- Heeft de vis een snor of baardharen? Die noemen we "baarddraden".
Al deze details kunnen echt helpen. Een langgerekte bek wijst je zeker richting de geepachtigen, terwijl baarddraden vaak voorkomen bij zeebarbelen. Haaien hebben een onderstandige bek, papegaaivissen een eindstandige bek en tandbaarzen een bovenstandige bek.
Vinvorm
De meeste vissen hebben de gebruikelijke sets vinnen:
- Rugvinnen - dit zijn de vinnen bovenaan
- Borstvinnen - dit zijn de vinnen aan de zijkant
- Buik- en aarsvinnen - dit zijn de vinnen onderaan
De precieze vorm, grootte en het aantal vinnen kan een mooie aanwijzing zijn om je vis te herkennen. Dit zijn de drie types vinnen die je vaak bij vissen tegenkomt:
Tandbaarzen, juffertjes, lipvissen, doktersvissen en keizersvissen hebben één doorlopende rugvin, terwijl barracuda's, zeebarbelen, grondels, soldatenvissen en kardinaalbaarzen 2 rugvinnen hebben.
Het is niet altijd makkelijk om de vinnen visueel te onderscheiden, want ze kunnen erg doorschijnend en dun zijn. De zachte, golvende rugvinnen van sommige soorten kunnen ook platgevouwen tegen het lichaam liggen.
Staartvorm
Ook de staarten van vissen komen in allerlei vormen voor. Fuseliers, horsmakrelen, soldatenvissen en kardinaalbaarzen hebben doorgaans een gevorkte staart. Lipvissen en papegaaivissen hebben meestal een rechte of afgeronde staart. Tonijn en sommige horsmakrelen hebben een halvemaanvormige staart. Lancetvormige staarten, zoals bij coelacanten en komeetvissen, lijken op een lans of pijlpunt.
We kunnen voor de gek gehouden worden
Zelfs met al deze hulp kan de natuur ons soms voor de gek houden. Het perfecte voorbeeld is onze geliefde poetslipvis. Poetslipvissen zijn vrij makkelijk te herkennen aan hun gedrag en locatie. Ze zetten een "poetsstation" op waar andere vissen in de rij gaan staan, en ze eten de parasieten en dode huid op in een perfecte mutualistische relatie waar alle partijen baat bij hebben.
But BEWARE: the “false cleaner wrasse” blenny (a complete other family) pretends to be a cleaner wrasse. It looks exactly the same and behaves in the same way than a normal cleaner wrasse. Until it actually eats a piece of that unsuspecting customer which was just there to get cleaned.
With all these tips, you will be able to pick up this ID book and skip directly to the right family. And then hopefully find your fish.
Ga naar Indonesië of Filipijnen. Beide bestemmingen hebben enkele van de beste biodiversiteit ter wereld. Dit wordt de echte test voor je vis-determinatievaardigheden.
Over de auteur
