Bij het volgen van een duikroute op Bikini-atol is de Prinz Eugen vaak de eerste duik van de reis. Ze ligt immers vlakbij in Kwajalein-atol, lekker ondiep, de perfecte checkduik voor de reis die voor je ligt. Maar hoe is ze hier terechtgekomen, en hoe is het om haar te duiken?
Wrakgegevens
De Prinz Eugen is een zware kruiser van de Admiral Hipper-klasse. Ze werd in april 1936 op kiel gelegd in Kiel, in augustus 1938 te water gelaten en kwam in augustus 1940 in dienst. Ze had behoorlijk indrukwekkende gegevens...
- lengte: 697 ft
- breedte: 77 ft
- diepgang: 21 ft
- snelheid: 33 knopen
- waterverplaatsing: 18.000 ton
- bemanning van 2065
- 8 × 20,3 cm (8 inch) kanonnen
- 12 × 10,5 cm (4,1 inch) SK C/33-kanonnen
- 12 × 3,7 cm (1,5 inch) SK C/30-kanonnen
- 8 × 2 cm (0,79 inch) C/30-kanonnen
- 12 × 53,3 cm (21 inch) torpedobuizen
Eugen was al in actie voordat ze zelfs voltooid was, terwijl ze nog op de werf in Kiel lag. Tijdens een Britse luchtaanval werd ze geraakt door een bom die door de RAF werd afgeworpen, maar liep ze slechts lichte schade op.
Prinz Eugen en Operatie Rheinübung
Prinz Eugen is misschien wel het bekendst om haar eerste grote zeeslag in de Tweede Wereldoorlog; Operation Rheinübung. Na zeeproeven, verschillende trainingsoefeningen en kleine reparaties nadat ze op een mijn was gelopen, was het schip klaar voor actie. Het plan was dat ze samen met de Bismark, geallieerde scheepvaart zou stoppen. Als Duitsland de Britse bevoorrading kon stoppen, zou dat hun oorlogsinspanningen ernstig belemmeren.
Op 21 mei 1941 verlieten de machtige slagschepen Bergen, met als bestemming de Straat Denemarken ten noorden van IJsland. Het plan was om door de straat heen te stormen, de Atlantische Oceaan te bereiken en daar chaos te veroorzaken. Het probleem was dat de codebrekers van Bletchley Park wisten dat er een operatie op handen was. Meldingen van 'twee grote schepen', gedaan door zowel bevriende Zweden als Noren, hielpen daar ook bij. De Royal Navy hield de zaak in de gaten.
De Slag in de Straat Denemarken
De schepen werden voor het eerst door de marine gespot op de 23e en werden van daaruit op afstand geschaduwd door de Straat Denemarken. Bevelen werden gegeven en zowel HMS Hood en HMS Prince of Wales maakte rechtstreeks koers om te onderscheppen. Op de 24e om 5.52 uur begon de slag en opende de Eugen voor het eerst woedend het vuur met haar kanonnen. Binnen enkele minuten raakte een van haar granaten de Hood, waardoor er brand uitbrak in het midden van het enorme slagschip. Slechts enkele minuten later doorboorde een granaat van de Bismarck een van haar munitiekamers, wat een enorme explosie veroorzaakte die de rug van de Hood brak. Ze zonk binnen 3 minuten, waarbij op 3 man na iedereen omkwam. Alle 3 de overgebleven schepen bleven vechten, maar om 6.09 uur werd alles stil toen het contact verbroken werd. De Slag in de Straat Denemarken was voorbij.
Wat volgde was een van de beroemdste confrontaties van de Tweede Wereldoorlog: de achtervolging en uiteindelijke kelderen van de Bismarck. Na de eerste slag vertrok de Prinz Eugen de Atlantische Oceaan op om de geplande aanvallen uit te voeren. In de week daarna zag ze echter geen enkel konvooischip en na motorproblemen vertrok ze naar Brest voor reparaties, wat het einde inluidde van Operatie Rheinübung.
Prinz Eugen 1942 - 1945
Na de roemloze mislukking van Rheinübung bracht Prinz Eugen de rest van de oorlog grotendeels door rond Noorwegen en in de Oostzee. Dit was na een periode van reparaties in Brest na een bomtreffer waarbij 60 van haar bemanningsleden omkwamen. Om de Oostzee te bereiken, maakte ze een gewaagde doortocht door het Engelse Kanaal met slagschepen Scharnhorst and Gneisenau, samen met 6 ondersteunende torpedojagers.
In deze periode, terwijl ze in Trondheim lag, werd ze voor anker door een torpedo getroffen. De torpedo bracht ernstige schade toe aan haar roer en doodde ook 50 bemanningsleden. Daarna was ze een flink aantal maanden buiten dienst. Toen ze weer in dienst kwam, na een mislukte poging om Noorwegen te bereiken, werd ze het grootste deel van 1943 als opleidingsschip gebruikt.
Dit veranderde in 1944 toen ze, van augustus van dat jaar tot mei 1945, Eugen werd ingezet bij meerdere landbombardementen. Dit was zowel om de Sovjetopmars te vertragen als om terugtrekkende Duitse troepen te dekken. Alleen al in deze periode vuurde ze meer dan 10.000 granaten af met haar hoofdbatterij. Na haar laatste gevecht voer ze naar Kopenhagen, waar ze op 8 mei 1945 aan de Britten werd overgegeven.
Na de oorlog en naar Bikini
Nadat de Amerikaanse strijdkrachten 'de loting' wonnen om haar in bezit te nemen, werd de USS Prinz Eugen op 5 januari 1946 in dienst genomen bij de Amerikaanse marine. Vervolgens voer ze naar Boston, waar de marine haar sonararray verwijderde en op de onderzeeër USS Flying Fish monteerde om te testen. De marine onderzocht ook grondig haar vuursystemen en verwijderde de kanonnen uit haar voorste geschutskoepel. De Duitse bemanningsleden werden op 1 mei vrijgelaten en keerden terug naar Duitsland. Vrijwel direct kreeg de Amerikaanse bemanning problemen om haar voortstuwingssystemen draaiend te houden en vielen 11 van haar 12 ketels uit.
De problemen die de marine had om haar motoren draaiende te houden, beïnvloedden waarschijnlijk de beslissing om Prinz Eugen in te zetten als onderdeel van de vloot doelschepen voor Operation Crossroads. De aanhoudende problemen waren ook de reden dat ze naar Bikini moest worden gesleept, via het Panamakanaal, een reis die bijna 2 maanden duurde.
Prince Eugen overleefde zowel Able en Baker -tests van Operatie Crossroads zonder zware schade. Ze raakte echter zwaar besmet. Ze werd teruggesleept naar Kwajalein met de bedoeling de besmetting goed aan te pakken.
Het kostte echter wat tijd om te besluiten hoe dit moest gebeuren. Dit was geen ideale situatie, want een 'klein' lek onder de waterlijn bleef onhersteld vanwege de besmetting. Mede hierdoor kreeg het schip in december 1946 zware slagzij en hoewel de marine het probeerde te laten stranden om het drijvend te houden, kapseisde het op 22 december.
Duiken op de Prinz Eugen
De Prinz Eugen ligt sinds 1946 ongestoord in haar huidige positie, afgezien van onverschrokken duikers en een paar noemenswaardige gebeurtenissen. Ten eerste werd in augustus 1979 een van haar schroeven verwijderd. Deze schroef staat nu buiten het marinemonument van Laboe in Kiel. Vervolgens begonnen de autoriteiten in februari 2018 met het project om 250.000 Amerikaanse gallons (950.000 liter) brandstof uit haar bunkers te verwijderen.
In oktober 2018 waren haar tanks vrijwel leeg, waardoor we het wrak overhielden dat we vandaag kennen.
Het omgekeerde wrak ligt vlak voor het eiland Enubuj in het Kwajalein-atol. Ze verkeert in relatief goede staat, gezien het feit dat ze WOII, 2 kernproeven en meer dan 70 jaar in ondiep water heeft overleefd. Als je bij het wrak het water in gaat, zie je de onderkant van de romp en besef je dat dit geen klein wrak is. De boeg raakt de zeebodem op 36 m (118 ft). Onder het boegdek kun je vaak verpleegsterhaaien zien die op de bodem rusten.
There are several entry points through the wreck where you can see crew quarters, galleys, bathrooms, and loads of sinks. During a dive on the Prinz Eugen, you can also see torpedoes, gun barbettes, and the seaplane crane, among other interesting features. These include the huge rudders and two of the props, which at low tide are mostly visible.
De Prinz Eugen wordt als wrakduik vaak onderschat, omdat ze niet in Bikini Atoll zelf ligt. Maar vergis je niet: overal elders zou ze als een wrak van wereldklasse worden geroemd.
Duik nu!
Duik de Prinz Eugen samen met de rest van de Nuclear Fleet met onze Bikini Atoll-reizen aan boord Pacific Master.
Over de auteur
