De Verenigde Staten lieten de wereld op 6 augustus 1945 voor het eerst de kracht van kernwapens zien. Vrijwel de hele wereld had de aanval op Hiroshima gezien, en drie dagen later Nagasaki. Er kon geen twijfel over bestaan dat we in een nieuw tijdperk van militaire macht waren beland. Maar de vraag was of deze nieuwe macht in alle aspecten van oorlogvoering kon worden ingezet. Operatie Crossroads zou die vraag beantwoorden.
De eigenlijke tests werden uitgevoerd in Bikini-atol, in the Marshall Islands, through July of 1946. The name Crossroads was appropriate, signifying the transition from conventional to nuclear warfare.
Waarom Vond Operatie Crossroads Plaats?
The first thing you have to do is put your mind back in time. To try and understand was happening in 1945. The world was emerging from the end of a brutal war. Not only that but the planet had just witnessed the first nuclear bombs used in anger on Hiroshima and Nagasaki. The expectation was that war was about to change.
Lewis Strauss was de vertegenwoordiger van de marine in het Interdepartementale Comité voor Atoomenergie. In augustus 1945 diende hij een voorstel in om kernwapens te testen op marineschepen. Strauss betoogde:
"Als zo'n test niet wordt uitgevoerd, zal er los gepraat worden dat de vloot verouderd is tegenover dit nieuwe wapen, en dit zal pleiten tegen de financiering om een naoorlogse marine van de nu geplande omvang in stand te houden.”
De angst was dat de marine haar middelen zou verliezen. Een grote marine zou in een wereld met kernwapens immers niet meer nodig zijn, toch? De opperbevelhebbers van de Amerikaanse marine waren het erover eens dat een test zou aantonen dat deze theorie onjuist was. Strauss opperde het idee van een groot aantal doelwitten om de overlevingskans van schepen aan te tonen. Uiteraard stemde het leger ook in. Het verschil was dat zij de tests zagen als een demonstratie van de kwetsbaarheid van de marine. Het spel was begonnen.
Vanaf hier ging alles heel snel. In oktober onthulde de Amerikaanse marine haar lijst van 80 tot 100 schepen die bij de operatie konden worden gebruikt. Ze hadden alleen nog een plek nodig om ze neer te leggen.
Waarom de Marshalleilanden?
Iedereen wist natuurlijk dat kernwapens ongelofelijk krachtig waren. Ze kenden ook enkele van de nawerkingen van de straling. Maar veel was onbekend. Vooral wat de wapens konden aanrichten tegen een grote gewapende marinemacht. Eén ding wisten ze echter wel: het was ongelofelijk riskant. Sterker nog, in een memo van het beroemde Los Alamos-laboratorium stond een onheilspellende waarschuwing:
"het water nabij een recente oppervlakte-explosie zal een heksenbrouwsel zijn, en dit zal in mindere mate ook voor de andere tests gelden. Er zal waarschijnlijk genoeg plutonium nabij het oppervlak zitten om de gecombineerde strijdkrachten van de Verenigde Staten op hun grootste oorlogssterkte te vergiftigen."
Henry Newson, aan Norris Bradbury, directeur van het Los Alamos-laboratorium
Toch was de zoektocht begonnen naar een geschikt testgebied in the middle of nowhere. Maar een geschikte middle of nowhere is moeilijker te vinden dan je zou denken.
Het was uiteraard van essentieel belang dat het op grondgebied van de Verenigde Staten lag; of in elk geval op grondgebied dat door hen werd beheerst. Het moest bij voorkeur onbewoond (of grotendeels onbewoond) zijn en minstens 500 km (300 mijl) van de dichtstbijzijnde stad liggen. Er moest een vliegbasis binnen 1.600 km (1.000 mijl) zijn, zodat een bom vanuit de lucht kon worden afgeworpen. Er moest een beschutte ankerplaats van minstens 10 km (6 mijl) breed zijn waar de vloot kon samenkomen. Ten slotte waren voorspelbare wind- en weerpatronen, evenals het ontbreken van extreme weersomstandigheden, zeer gewenst. Dit alles zou helpen om eventueel radioactief materiaal binnen een relatief klein gebied te houden.
Na verschillende locaties te hebben bekeken (waaronder de Galapagoseilanden), Bikini Atoll was the clear choice. There were inhabitants, but, well…that was only a minor distraction.
De doelzone vrijmaken
It was a quiet Sunday morning in February 1946 on Bikini. The destiny of 167 Bikini Islanders was about to be changed for generations. If not forever.
Commodore Ben H. Wyatt was de Amerikaanse militaire gouverneur van de Marshalleilanden. De kleine gemeenschap van Bikinianen kwam samen met hun leider, koning Juda. In wat vermoedelijk een ongemakkelijke ontmoeting was, werd hun gevraagd of ze hun atol-thuis zouden verlaten. Tijdelijk. De reden? Zodat de VS hun nieuwe wapens konden testen voor "het welzijn van de mensheid". Om alle wereldoorlogen te beëindigen.
De Bikinianen geloofden dat alles in Gods handen lag en stemden ermee in om voor korte tijd te vertrekken. Nadat ze de ontmoeting in maart hadden nagespeeld, met meerdere takes en camera's, evacueerden ze hun eilanden. De meesten verhuisden naar het Rongerik-atol, zo'n 200 km verderop. Ze vertrokken op 11 maart 1946, naar wat een permanente ballingschap zou worden.
Het midden van nergens was klaar voor zijn spookvloot.
Voorbereiding op Operation Crossroads
In the months prior to the first test, a huge fleet of 242 target ships and support vessels, along with 156 aircraft assembled. Not only this but 42,000 military and civilian personnel arrived. They also brought over 5,600 experimental pigs, rats, goats, mice, and guinea pigs along for the ride. Additional personnel were located on nearby atolls such as Eniwetok and Kwajalein. Many navy personnel extended their service obligation for one year to participate in the tests. Many did, after all, not everyone gets to see an atomic bomb explode.
The target fleet included four obsolete US battleships, two aircraft carriers, two cruisers, thirteen destroyers, eight submarines, and numerous auxiliary vessels. The target fleet also included surrendered Axis power vessels from WWII. These included German cruiser Prinz Eugen, the Japanese battleship Nagato, and her smaller cousin, the cruiser Sakawa. The ships carried various amounts of fuel and ammunition, plus an array of scientific instruments. These were to measure the effects of the atomic explosions at their relevant distances from the explosions.
Operation Crossroads omvatte drie tests: Able (luchtexplosie), Baker (ondiepe onderwaterexplosie) en Charlie (diepe onderwaterexplosie). Charlie werd later geannuleerd, maar voorlopig waren het atol en de vloot klaar. Het enige dat restte, was het ontketenen van het geweld.
Je kunt meer lezen over de daadwerkelijke atoomtests via de volgende link:
Over de auteur
